Alcoholontwenning

Alcoholisten die zwaar en vaak drinken, hebben meer kans op ontwenning als ze stoppen met drinken. Leeftijd speelt ook een rol, want het risico op ontwenning neemt toe met de leeftijd. Hoe ernstig de symptomen zijn, hangt af van hoeveel iemand dronk, hoe vaak iemand dronk, hoe lang iemand al drinkt en of er een genetische aanleg is voor alcoholontwenning.

Bij mensen die afhankelijk zijn van alcohol beginnen de ontwenningsverschijnselen meestal binnen 24 uur na hun laatste drankje. Sommige mensen krijgen al na zes uur symptomen. Alcoholontwenning duurt doorgaans niet langer dan 4-5 dagen.

Waarom mensen alcoholontwenning krijgen

In tegenstelling tot stimulerende middelen, is alcohol een dempend middel. Het vertraagt de hersenfunctie en andere lichaamsfuncties. Daardoor is het voor alcoholisten moeilijker om zich op een taak te concentreren, reageren ze trager en blijven ze zelfs minder makkelijk wakker. Mensen die lijden aan een stoornis in alcoholgebruik (AUD) krijgen vaak alcoholontwenning omdat hun centrale zenuwstelsel (CZS) gewend is geraakt aan functioneren met alcohol. Als alcohol uit hun systeem verdwijnt, raakt het brein opnieuw uit balans, wat ontwenningsverschijnselen veroorzaakt.

Alcoholontwenning kent drie stadia van bijwerkingen:

Symptomen van stadium 1

De symptomen van stadium 1 treden meestal op binnen de eerste 24 uur na je laatste drankje.

• Angst

• Onrust

• Slapeloosheid

• Misselijkheid

• Buikpijn

• Verlies van eetlust

• Braken

• Depressie

• Verwardheid

• Moeite met denken/problemen oplossen

• Trillen

• Vermoeidheid

Deze symptomen kunnen variëren van mild tot ernstig; ze zijn meestal eerst mild en worden in de loop van de tijd ernstiger. Ze kunnen al 6 uur na het laatste drankje optreden.

Naast deze symptomen krijgen sommige mensen toevallen en hallucinaties als ze stoppen met drinken. Het risico op toevallen door alcoholontwenning is het hoogst in de eerste 24 uur na het stoppen met drinken. Dit is een van de (vele) redenen waarom het belangrijk is om ofwel te ontgiften in een behandelcentrum, of iemand van wie je houdt en die je vertrouwt te vragen om op je te letten tijdens deze turbulente periode.

Symptomen van stadium 2

De symptomen van stadium 2 zijn over het algemeen ernstiger dan die van stadium 1. Ze beginnen meestal na de eerste volle dag zonder alcohol en duren tot drie dagen.

• Snelle hartslag

• Verwardheid

• Zweten

• Slapeloosheid

• Misselijkheid

• Prikkelbaarheid

• Stemmingswisselingen

• Verhoogde bloeddruk

• Verhoogde lichaamstemperatuur

• Snelle of onregelmatige ademhaling

Symptomen van stadium 3

Sommige, maar niet alle, mensen kunnen na 1-2 dagen zonder alcohol ernstigere symptomen krijgen.

• Hallucinaties (meestal visueel of tactiel)

• Gevoeligheid voor licht en geluid

• Toevallen

• Koorts

• Ernstige verwardheid

• Uitdroging

• Aanhoudend zweten

• Aanhoudend hoge bloeddruk en snelle pols

• Onrust en verhoogde prikkelbaarheid

• Ernstig trillen.

Deze symptomen kunnen samen een aandoening vormen die delirium tremens (DTs) wordt genoemd. De twee kernkenmerken van delirium tremens zijn delier en tremor. Delier betekent acuut hersenfalen, gekenmerkt door ernstige verwardheid en hallucinaties. Ongeveer 3-5% van de mensen met een ernstige stoornis in alcoholgebruik ontwikkelt DTs als hun ontwenning niet wordt behandeld. Onbehandelde DTs zijn gevaarlijk. Ongeveer 20% van de mensen die DTs ontwikkelen, overlijdt als hun DTs niet worden behandeld.

Dit is een van de vele redenen waarom mensen met AUD niet moeten proberen om in hun eentje met pure wilskracht door alcoholontwenning heen te komen.

Behandeling van alcoholontwenning

Zoals elke alcoholist je kan vertellen, is de eerste ontwenning – hoe zwaar ook – niet de grootste uitdaging. De grootste uitdaging is de dagelijkse mentale uitdaging die erna komt.

Wat behandeling betreft, geven de meeste medische instellingen medicijnen om ontwenningsverschijnselen onder controle te houden. Zorgverleners kunnen misselijkheid, uitdroging, slapeloosheid en andere ontwenningsverschijnselen behandelen. Zorgverleners schrijven benzodiazepinen voor om ontwenningsverschijnselen te verminderen en het ontstaan van DTs te voorkomen. Sommige zorgverleners schrijven ook gabapentine voor tegen angst.

Medische instellingen gebruiken ook medicijnen om andere mogelijk gevaarlijke symptomen te onderdrukken, zoals onregelmatige hartslag, snelle ademhaling en hoge bloeddruk. Bovendien hebben veel alcoholisten last van ondervoeding door hun verslaving, dus krijgen ze supplementen. Kortom, medisch toezicht wordt sterk aanbevolen om terugval of langdurig lijden te voorkomen. Het is bedoeld om je lichaam weer in balans te brengen zonder de hevige terugslag van ontwenning.

Behandeling na ontwenning

Na de ontwenning heb je behandeling nodig tegen hunkeringen en andere psychiatrische symptomen, zoals slapeloosheid en angst. De medicijnen die zijn goedgekeurd voor de behandeling van stoornis in alcoholgebruik zijn naltrexon, acamprosaat en disulfiram. Naltrexon helpt herstellende alcoholisten door de opioïdreceptoren in het brein te blokkeren die genot opwekken. Op die manier vermindert naltrexon het genot van drinken. Naltrexon lijkt bij sommige mensen ook hunkeringen te verminderen. Naltrexon is beschikbaar als langwerkende injectie (Vivitrol) die elke 4 weken wordt gegeven. Mensen die Vivitrol gebruiken, hebben over het algemeen betere uitkomsten dan mensen die oraal naltrexon nemen.

Acamprosaat kan de dwang om te drinken verminderen, mogelijk via interactie met glutamaatreceptoren in het brein. Studies tonen aan dat het drinken vermindert bij mensen die behandeling krijgen en actief op andere manieren aan hun herstel werken.

Disulfiram maakt je ziek als je drinkt. Het werkt alleen in situaties waarin je het medicijn moet innemen, bijvoorbeeld als je het moet nemen om thuis te mogen wonen. Anders stoppen mensen die willen drinken gewoon met innemen, zodat ze kunnen drinken.

Studies wijzen erop dat ook andere medicijnen kunnen helpen om hunkeringen naar alcohol onder controle te houden. Deze medicijnen zijn onder meer gabapentine, topiramaat, pregabaline, baclofen en ondansetron. Naltrexon en gabapentine kunnen voor sommige mensen een goede combinatie zijn. Van varenicline (Chantix) is aangetoond dat het drinken vermindert bij sigarettenrokers.

Valproïnezuur is een ander medicijn waarvan enig bewijs is dat het alcoholisten helpt die ook een bipolaire stoornis hebben.

Je moet behandeling zoeken bij een instelling die een combinatie van medicijnen en psychotherapie kan bieden. De uitkomsten zijn beter als je behandeling volledig en geïntegreerd is.

Bronnen

• WebMD

• British Journal of Addiction: Assessment of Alcohol Withdrawal