Alcoholisme en stoornis in alcoholgebruik

Wat is alcoholisme?

Alcoholisme is een niet-medische term voor iemand met een alcoholprobleem. Stoornis in alcoholgebruik (Alcohol Use Disorder, AUD) is een diagnose die medische professionals stellen bij mensen die lijden aan een alcoholverslaving of -afhankelijkheid. AUD is een “chronische recidiverende hersenziekte gekenmerkt door compulsief alcoholgebruik, verlies van controle over de alcoholinname en een negatieve emotionele toestand wanneer er niet wordt gebruikt” NIAAA.NIH.gov.

Gezien de genetische factoren die bijdragen aan het ontstaan van AUD en de ontwikkeling van de terminologie, volgt hier een beknopte tijdlijn van alcoholisme.

Wanneer werd alcoholisme als probleem erkend

In 1819 bedacht C.W. Hufeland de term “dipsomanie” (vóór de term “alcoholisme”). Dipso kwam van het Griekse woord dat “dorst” betekende. Hufeland gebruikte het specifiek in de context van alcohol om de chronische hunkering naar de drank te beschrijven.

In 1849 gebruikte Magnus Huss als eerste de term “alcoholisme” om de nadelige en systematische bijwerkingen van alcoholconsumptie te beschrijven.

Alcoholisme als ziekte vs. alcoholafhankelijkheidssyndroom

In 1956 verklaarde de American Medical Association (AMA) alcoholisme tot ziekte, maar in 1979 was de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) het oneens met de AMA en stelde dat alcoholisme een onvolkomen term was omdat die de aandoening niet nader bepaalde. Zelfs de medeoprichter van Alcoholics Anonymous noemde het een onvolkomen term: “We hebben alcoholisme nooit een ziekte genoemd, omdat het geen ziekte-entiteit is… We noemden het een aandoening of een kwaal.” (McGovern, Thomas. Alcoholproblemen in de Verenigde Staten: twintig jaar behandelperspectief. 2002.)

Daarom koos de WHO in 1979 voor de term “alcoholafhankelijkheidssyndroom”.

Alcoholisme vs. stoornis in alcoholgebruik

In de jaren 80 splitste het Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM) – de meest gebruikte wereldwijde standaard in de psychologie en psychiatrie – “alcoholisme” echter in “alcoholmisbruik” en “alcoholafhankelijkheid”. Alcoholmisbruik werd gedefinieerd als het herhaaldelijk gebruiken van alcohol ondanks negatieve en terugkerende gevolgen. Alcoholafhankelijkheid werd beschouwd als alcoholmisbruik, maar dan met onbeheersbare hunkering en ontwenningsverschijnselen.

In 2012 verscheen DSM-5 en een opvallende wijziging was dat alcoholmisbruik en alcoholafhankelijkheid werden samengevoegd tot één aandoening met de naam “stoornis in alcoholgebruik” (AUD) met verschillende ernstniveaus.

Stoornis in alcoholgebruik diagnosticeren

DSM-5 noemde 11 symptomen die horen bij stoornis in alcoholgebruik. Mensen krijgen meestal de diagnose AUD als ze in de afgelopen 12 maanden een combinatie van deze symptomen hebben gehad.

1. Het gevoel hebben de hoeveelheid gedronken alcohol niet te kunnen beperken.

2. Meer drinken dan bedoeld, of langer drinken dan bedoeld.

3. Ziekte of klachten door overmatig drinken.

4. Niet kunnen concentreren door gedachten aan drinken of de wens om te drinken.

5. Toch drinken terwijl je je bewust bent van terugkerende, negatieve gevolgen: gezondheid, depressie, black-outs, enz.

6. Verlies van werk, productiviteit en/of schoolprestaties.

7. In risicovolle, gevaarlijke of schadelijke situaties terechtkomen door dronkenschap.

8. Minder motivatie om deel te nemen aan hobby’s of activiteiten die je eerder belangrijk vond.

9. Regelmatig meer alcohol drinken door een verhoogde tolerantie.

10. Doorgaan met drinken ondanks problemen die het heeft veroorzaakt met vrienden, familie en relaties.

11. Ontwenningsverschijnselen ervaren.

De DSM kent ook een ernstniveau toe aan de persoon met AUD, van licht tot matig en ernstig. Als je in een periode van 12 maanden 2-3 van de bovenstaande symptomen hebt, wordt het beschouwd als lichte AUD; 4-5 is matig; 6 of meer wordt beschouwd als ernstige AUD.