Sigara Bağımlılığına Ne Yol Açar?

Sigara bağımlılığı gençler dâhil dünya çapında milyonlarca insanı etkiliyor. Sigara bağımlılığının nedenleri genetikten akran baskısına kadar uzanıyor. 

Sigara bağımlılığının nedenleri hakkında daha fazla bilgi edinmek istiyorsan bunları bu yazıda ele alacağız. Sigara bağımlılığının belirtilerinden ve zararlı etkilerinden de söz edeceğiz. 

Sigara Bağımlılığının Belirtileri 

Sigara bağımlılığının belirtileri şunlardır:

Sigarayı asla bırakamayacağını hissedersin. 

Sigara bağımlılığın olduğunda hayatın boyunca sigara içmek zorundaymışsın gibi hissedebilirsin. Ayrıca bırakmak için bir veya birkaç ciddi girişimde bulunmuş ancak başarılı olamamış olabilirsin. 

Bırakmaya çalıştığında yoksunluk belirtileri yaşarsın. 

Şiddetli istek, kaygı, sinirlilik, huzursuzluk, odaklanma sorunları, ruh hâli değişimleri, uykusuzluk ve kabızlık veya ishal, sigarayı bırakma girişimlerinin sonucunda ortaya çıkabilir.

Sağlık sorunlarına rağmen sigara içmeye devam edersin. 

Sağlık sorunların ortaya çıkmış olsa da sigarayı bırakamamış olabilirsin. 

Sosyal etkinliklere katılmayı bırakırsın. 

Bu yerlerde sigara içemediğin için sigara içilmeyen yerlere gitmekten veya buralarda ailen ve arkadaşlarınla sosyalleşmekten kaçınabilirsin. 

Sigara Bağımlılığına Ne Yol Açar? 

Nikotin, tütünde bulunan ve sigara içmeye devam etme isteği uyandıran maddedir. Bir sigaradan nefes aldıktan saniyeler içinde nikotin beynine ulaşır. Nikotin ayrıca ruh hâlini ve davranışları kontrol etmeye yardımcı olan, nörotransmiter adı verilen beyin kimyasallarının salınmasını uyarır.

Bu nörotransmiterlerden biri olan dopamin, beynin ödül bölgesinde salınır ve haz duygusunu ve daha iyi bir ruh hâlini destekler.

Bu nedenle ne kadar çok sigara içersen kendini iyi hissetmek için o kadar fazla nikotine ihtiyaç duyarsın. Nikotin kısa sürede rutinlerine ve duygularına yerleşir; günlük yaşamının bir parçası hâline gelir. 

Aşağıdaki durumlar sigara içme isteğini tetikleyebilir:

● Kahve içmek veya işte mola vermek

● Telefon görüşmesi yapmak

● Alkollü içecek tüketmek

● Araba kullanmak

● Arkadaşlarınla eğlenmek

Nikotin bağımlılığını aşmak için önce tetikleyicilerini belirlemeli ve bunlarla başa çıkmak için bir strateji geliştirmelisin.

Sigara içen veya başka tütün ürünleri kullanan herkes bağımlılık geliştirme riski taşır. 

Sigara bağımlılığına yol açabilen etkenler şunlardır:

●      Madde kullanımı 

Alkolü sorunlu biçimde kullanan veya yasa dışı maddeler kullanan kişilerin sigara bağımlılığı geliştirme olasılığı daha yüksektir.  

●      Depresyon veya başka bir ruhsal rahatsızlık

Çok sayıda araştırmaya göre depresyon ile sigara kullanımı arasında bir bağlantı vardır. Sigara içen kişilerin depresyon, şizofreni, travma sonrası stres bozukluğu veya başka ruhsal rahatsızlıklar yaşama olasılığı daha yüksek olabilir.

●      Ebeveynler ve akranlar

Ebeveynleri sigara içen çocukların ileride sigara içme olasılığı daha yüksektir. Sigara içen arkadaşları olan kişilerin de sigarayı deneme olasılığı daha fazladır. 

●      Yaş 

Sigara bağımlılığı olan kişilerin çoğu sigaraya çocukluk veya ergenlik döneminde başlar. Kişi sigaraya ne kadar genç yaşta başlarsa bağımlılık geliştirme olasılığı o kadar artar. 

●      Genetik

Sigaraya başlama ve devam etme isteğinin genetik bir bileşeni olabilir. Beynin sinir hücrelerinin yüzeyindeki nikotin reseptörlerinin sigaranın sağladığı yüksek nikotin düzeylerine verdiği yanıt, genetik etkenlerden etkilenebilir.

Nikotin Bağımlılığının Etkileri

Nikotin bedende ve zihinde hoş duygular oluşturur. Sigara içtiğinde beynin, kendini iyi hissetmeyle ilişkili dopamin gibi nörotransmiterleri salgılar. Bu da kısa süreli bir memnuniyet ve haz duygusu yaratır.

Sigaralar nikotinin yanı sıra kansere yol açan birçok madde ve başka zararlı kimyasallar içerir. Tütünde bulunan yaklaşık 4.000 kimyasalın fiziksel, zihinsel ve psikolojik etkileri vardır. Tütün kullanımı aşağıdakiler dâhil ciddi sağlık sorunlarına yol açar:

Akciğer kanseri ve akciğer hastalıkları 

Sigara; kanser, amfizem ve kronik bronşit gibi akciğer hastalıklarına yol açar. Ayrıca astımı ağırlaştırır.

Diğer kanserler 

Sigara kullanımı; ağız, boğaz (farenks), yemek borusu, gırtlak, mesane, pankreas, böbrek ve rahim ağzı kanserleri ile bazı lösemi türleri dâhil birçok kanserin riskini artırır. Genel olarak tüm kanser ölümlerinin %30’una sigara yol açar.

Kalp ve dolaşım sistemi sorunları 

Sigara içmek kalp krizi ve inme dâhil kalp ve kan damarı (kardiyovasküler) hastalıklarından ölme riskini artırır. Kalp veya damar hastalığın varsa sigara bu durumu ağırlaştırır.

Diyabet

Sigara, tip 2 diyabete zemin hazırlayabilen insülin direncini artırır. Diyabetin varsa böbrek hastalığı ve göz sorunları gibi komplikasyonların ilerlemesini de hızlandırabilir.

Göz sorunları 

Sigara, görme kaybı ve katarakt gibi ciddi göz sorunlarının riskini de artırabilir. 

Kısırlık ve iktidarsızlık 

Sigara kadınlarda doğurganlığın azalması riskini artırır. Erkeklerde iktidarsızlık riskini de yükseltir.

Hamilelik sırasında komplikasyonlar 

Hamileyken sigara içen annelerin erken doğum yapma ve düşük doğum ağırlıklı bebek dünyaya getirme riski daha yüksektir.

Soğuk algınlığı ve grip

Sigara içen kişiler soğuk algınlığı, grip ve bronşit gibi solunum yolu enfeksiyonlarına daha yatkındır.

Diş ve diş eti hastalıkları 

Sigara içmek, diş eti iltihabı ve dişleri destekleyen yapıları tahrip edebilen ciddi bir diş eti enfeksiyonu olan periodontitis riskinin artmasıyla ilişkilidir.

Çevrendekilerin karşılaştığı sağlık riskleri 

Sigara içen biriyle yaşayan ancak sigara içmeyen eşlerin, sigara içen biriyle yaşamayan kişilere kıyasla akciğer kanseri ve kalp hastalığı riski daha yüksektir. Ebeveynleri sigara içen çocuklarda astımın kötüleşmesi, kulak enfeksiyonları ve soğuk algınlığı da daha sık görülür. 

Sonuç 

Nikotin bağımlılığını önlemenin en iyi yolu en başta tütün kullanmamaktır. Ancak sigarayı bırakmak söylemesi kadar kolay olmayabilir. 

Olumlu tarafı, sigara bağımlılığına neyin yol açtığını bilirsen iyileşme yolunda adım atabilirsin. Doğru destek sistemive ayıklık uygulaması olarak I Am Sober’ı kullanmak yardımcı olabilir.