Destek İçin Ayıklık Uygulaması Kullanmak

Bir bağımlılığı bırakmak zordur. Ayık olan herhangi birine sorabilir veya başkalarının öykülerini dinlemek için bir ayıklık toplantısına katılabilirsin. Bağımlılık, maddeyi mutlaka her gün kullandığın anlamına gelmez. Bazı kişiler birkaç gün, hatta birkaç hafta bırakabilir; çünkü sorunları yalnızca uyuşturucu kullanmak veya alkol içmek değil, sürekli bunları düşünmektir. Bunun nedenlerinden biri madde kullanım bozukluklarının kalıcı etkileridir. Birçok kişi sonunda anhedoni yaşar.

Anhedoni, haz alamamaktır. Bu nedenle arkadaşların, ailen ve destekçilerin ayıklığına sevinip bunu kutlarken sen aynı coşkuyu hissetmeyebilirsin. Maaşına zam geldiğinde veya bir ödevden en yüksek notu aldığında iyi yapılmış bir işin verdiği sevinci yaşamayabilirsin. Bu da birçok kişinin nüks yaşamasının başlıca nedenlerinden biridir. Ayıklığın günün 24 saati süren bir mücadele olmasının nedeni budur: Her günü madde kullanmadan ve başkalarını mutlu edecek şeyler hakkında potansiyel olarak “iyi” hissetmeden geçirmek.

Bunun bir nedeni, “sarhoşluk hissinin” yeni bir standart oluşturmasıdır. Örneğin hiç uyuşturucu kullanmamış biri kendisini harika, normal veya kötü hissedebilir; “normal”, ne olumlu ne olumsuz olan sakin orta noktadır. Aynı kişi uyuşturucu kullanmaya başlar ve bağımlılık geliştirirse dopaminin kimyasal dengesini bozar. Uyuşturucu kullanımıyla dopamini sürekli artırdığı için ölçeği çok harika, harika, normal ve kötü hâline gelir. Bağımlılık yaşamayan biri için bu iyi gelebilir ancak madde kullanım bozukluğu yaşayan kişilerde “kafanın güzel olması” yeni normal hâline gelir. Böylece “çok harika” yoğun sarhoşluk hissi, “harika” ise nötr ve normal düzey olur. Fakat çok az kişi her zaman “harika” hisseder. Bu nedenle bağımlılık yaşayan birçok kişi daha hızlı ödüller elde etmek ve dopamin çıkışını artırmak için riskli davranışlarda bulunur. “Normal” hissetmek artık “kötü” hissetmeye, “kötü” hissetmekse eskisinden yüz kat daha kötü hissetmeye benzer.

Birçok kişinin ihtiyaçlarını karşılamak için yerine geçen başka bağımlılıklara yönelmesinin nedeni budur.

Yerine Geçen Bağımlılıklar

İyileşme sürecinde bağımlılığının yerine başka bir bağımlılık koyan oldukça fazla kişi vardır (örneğin bir araştırmayagöre alkol bağımlılığı yaşayan kişilerin %25’i). Alkol bağımlılığı yaşayan biri sigaraya veya tatlılara, sigara kullanan biri ise kaygı giderici haplara yönelebilir.

Bununla birlikte yerine geçen her bağımlılık sağlığa aynı ölçüde zarar vermez. Madde kullanım bozukluğu yaşayan bazı kişiler bağımlılıklarının yerine egzersizi veya işi koyar. Her ikisinin de aşırısı zarar verebilir ancak bunlar dopamin sağlayan ve daha az zararlı etkileri bulunan iki alternatif örneğidir.

Birçok kişinin yerine geçen bağımlılık geliştirmesinin nedeni, dopamin eksikliğinin anhedoniye, yani haz alamamaya yol açabilmesidir. Ayık kalmayı zorlaştıran unsurlardan biri de budur. Bir şey başardığını hissetmek ve ayıkken dopaminin sağladığı anlık tatmini yaşamak zor olabilir. Üstelik bu durum, bağımlılık yaşayan kişilerin kendilerini yalnız veya dışlanmış hissetmesinde rol oynar. Aile üyeleri, arkadaşlar ve destekçiler ayık kaldığı için kişiyi tebrik edebilir ancak o hiçbir şey hissetmeyebilir. Akranlarının arasında kendini yabancı hissedebilirsin; bu da aynı duyguyu çok iyi bilen kişilerle bir toplantıya katılmak için yeterli bir nedendir.

Destek İçin Ayıklık Uygulaması Kullanmak

Bununla birlikte sosyal medya ve akıllı telefon kullanımı da bir bağımlılık biçimi olabilir. Açılan bildirimler genellikle hızlı bir dopamin artışı sağlar. Peki neden? Çünkü akranlarımızla etkileşim kurmamızı, yorum ve paylaşım yapmamızı sağlayan içerikler olduğunda beynimiz daha etkin hâle gelir. Bir UCLA psikoloji araştırmasınınkıdemli yazarı Matthew Lieberman’a göre:

“Başka kimlerin bunu yararlı, eğlenceli veya ilginç bulacağını sürekli araştırıyor gibiyiz ve beyin verilerimiz de bunu gösteriyor. İnsanlar bilgiyle ilk karşılaştıkları anda bunun başka kişiler için nasıl ilginç olabileceğini düşünmekte kullanılan beyin ağını etkinleştiriyor. Bilgiyi başkalarıyla paylaşmayı istemeye yatkınız.”

Bu açıdan bir ayıklık uygulaması, bağımlılık yaşayan kişilerin ayık kalmasına gerçekten yardımcı olabilir.

Öncelikle sosyal medyanın bağımlılık oluşturabilen yapısı nedeniyle ayıklık uygulaması, yerine geçen bağımlılıklara kıyasla daha sağlıklı bir alternatif olabilir. Ayıklık takip uygulaması, dopamin hissini desteklemeye yardımcı olmak için günlük bildirimler ve ilham verici sözler sunar. İkinci olarak ayıklık uygulamasının sosyal ve günlük çevrimiçi takip aracı olması, onu paylaşabileceğin anlamına gelir. Kendi başarın umduğun “coşkuyu” sağlamasa bile çevrimiçi topluluktan gelen etkileşim bunu sağlayabilir. Gün boyunca kayda değer, düşündürücü ve ilham verici sözler paylaşabilmek hem çevrendekilere yardım etmeyi hem de başkalarıyla etkileşim kurmayı amaçlar.

Madde kullanım bozukluğu iyileşmeyi zorlaştırır ancak arkadaşlar, aile, ayık akranlar, çevrimiçi topluluklar ve bir ayıklık uygulamasından oluşan çeşitli destek sistemleriyle ayık kalabilir ve hak ettiğin başarı hissini yaşayabilirsin.