I Am Sober is een gratis app waarmee je weer wat controle op je eigen leven terugkrijgt.
Je kunt het een stoornis noemen, een ziekte of een keuze. Uiteindelijk maakt het me niet uit, want het blijft bijna onmogelijk voor mensen zonder verslaving om te begrijpen hoe het voelt om ergens verslaafd aan te zijn, aan wat dan ook. Je hebt het of je hebt het niet. En hoewel er goede mensen zijn – slimmere mensen dan ik ooit zal zijn – die studies en enorme hoeveelheden onderzoek ernaar doen, heb ik gezien dat maar heel weinig van hen zelf aan een verslaving lijden. Als je nog nooit de noodzaak hebt gevoeld om door te drinken, weet je niet hoe het voelt om te stoppen met drinken.
Ik denk dat de term “hunkeringen” deels verantwoordelijk is voor veel misverstanden over verslaafden. Mensen horen “hunkeringen” en denken meteen aan eten. Ze denken bij hunkeringen aan het moment dat ze langs een ijssalon lopen en de geur van wafelhoorntjes opsnuiven. Ineens willen ze ijs, maar dat is een passieve greep op een korte aandachtspanne. Het knaagt ze niet tot op het bot.
Anderen trekken de voedselvergelijking nog een stap verder en zetten het gelijk aan iets sinisterders. “Als je hunkeringen hebt in nuchterheid, is het als hangry zijn, toch? Je maag is leeg en de bediening in het restaurant is traag, je bent moe, geïrriteerd en loopt op je laatste reserves, en je kunt alleen maar denken aan eten in je maag.” Het komt dichterbij, maar het is nog mijlenver van de hunkeringen van een verslaving. Hangry zijn is nog steeds een kortstondig gevoel; het kookt langzaam op. Hunkeringen zijn niet langzaam. Ze zijn lang, spontaan en hardnekkig.
Verhongeren is de voedselterm die het dichtst in de buurt komt van wat een hunkering is. En je weet niet wat “verhongeren” is tenzij je daadwerkelijk honger hebt geleden. Het is alsof je je zandloper ziet leeglopen en je wanhopig en in paniek bent en bidt, hoopt en onderhandelt om wat dan ook dat je honger stilt. Alles wat je ziet wordt mentaal gewogen en beoordeeld. Kan het gegeten worden? Kan het je dichter bij eten brengen? Je wordt een Sherlock-achtige aaseter die de scène razendsnel scant: drie blikjes in de prullenbak en het recyclepunt twee blokken verderop, daartussen 7 prullenbakken, misschien een paar dollar bij elkaar schrapen, een jas verpanden en toch de bus van 8:30 naar de slijterij halen. Het is een prestatie, en elke keer dat ik wens dat ik die vaardigheden in nuchterheid had, herinner ik me dat ik ze alleen uit wanhoop had, niet uit passie.
Ik laat voedselvergelijkingen liever helemaal achterwege en zeg tegen mensen dat “hunkeringen” voelen alsof ik verdrink. De wereld om je heen kan in brand staan, je kunt zelfs een ledemaat missen of een hersenschudding hebben, maar niets daarvan telt, je moet lucht krijgen.
Al deze vergelijkingen komen in de buurt van hoe een hunkering voelt, maar ze vatten niet echt hoe het gebeurt of waarom. Het ergste van de term hunkering, die zo met eten verweven is, is dat de meesten van ons hun voedselinname onder controle hebben. En goedkoop eten is niet moeilijk te vinden. Dus ongeacht welke voedselbeelden ze gebruiken (verhongering, hangry-zijn, een impulsieve geurwolk), komt het allemaal neer op controle. Eten is binnen handbereik, dus het is jouw schuld dat je geen ontbijt hebt gegeten en tijdens de drukste uren van een restaurant bent gaan eten.
Maar dankzij de relatief recente bekendheid van een bepaald verschijnsel heb ik eindelijk een manier om uit te leggen hoe een hunkering ontstaat en hoe sterk de impuls is om die oproep te beantwoorden.
Toen vond ik het eindelijk. Iets waar de meeste mensen van nu zich in herkennen, dat ze begrijpen en waar ze zelf last van hebben, en dat allemaal dankzij smartphones: het fantoomtrilling-syndroom. Verslaafden, verslaafden in herstel en mensen zonder verslaving lijken allemaal te weten hoe dit voelt. Dat gezegd hebbende, ik heb iets gevonden dat mensen helpt te begrijpen hoe verslaving voelt. Niemand weet precies de oorzaak, maar er wordt vermoed dat die tweeledig is:
Overmatig gebruik van je telefoon
Verwachtingen die leiden tot verkeerd geïnterpreteerde zintuiglijke prikkels
Ten eerste is overmatig telefoongebruik overduidelijk, want dat doen we allemaal. Er zijn studies naar het fantoomtrilling-syndroom gedaan waaruit blijkt dat mensen hier al een maand nadat ze een telefoon bij zich dragen last van kunnen hebben.
Het tweede deel is even fascinerend. Als je een belletje van een date verwacht, een terugkoppeling na een sollicitatiegesprek of een pakket dat aankomt, dan interpreteert je brein subtiele prikkels verkeerd als je telefoon die trilt. Mensen doen dit of ze hun telefoon nu bij zich hebben of niet, en dan komt daar nog de extra paniek bij van “waar is mijn telefoon?!” Dit. Voor mensen zonder verslaving is dit wat er gebeurt als een hunkering toeslaat.
Je kunt van alles aan het doen zijn. Je kunt met de hond lopen, een videogame spelen, winkelen, autorijden, wandelen, schilderen – van alles – en opeens heb je een hunkering. Je wilt er niet aan toegeven, maar net zoals je hand onwillekeurig naar je broekzak schiet om te voelen of hij écht overgaat, doe je het onbewust. Je moet checken.
Tegen mijn vrienden zonder verslaving zeg ik dat ze een dag zonder telefoon moeten doorbrengen, en zichzelf eraan herinneren dat ze hun telefoon niet bij zich hebben voordat ze er impulsief naar grijpen. Zonder uitzondering snappen ze het. Zelfs bij de weinigen die op mijn aanbod ingaan, betrap ik ze erop dat ze naar hun telefoon grijpen als iemand naar de weg vraagt of als we gaan lunchen. Het is onbewust en het kan altijd gebeuren, ook al weet je dat je je telefoon niet bij je hebt.
En nogmaals, dat is hoe het ontstaat, niet hoe het voelt – hoewel de paniek van sommige mensen als ze merken dat hun telefoon er niet is, er misschien dicht bij in de buurt komt.
Dit werkt eindelijk voor me als ik hunkeringen probeer te beschrijven aan mensen zonder verslaving. En het maakt eindelijk een einde aan die gesprekskiller van die ene klootzak die zegt: “Het is makkelijk om iets ‘niet’ te doen. Ik wil niet skydiven, dus doe ik het niet.” Als je bij elke fantoomtrilling opeens in paniek en uitgehongerd zou zijn, heb je een goed beeld van hoe de hunkeringen van een verslaafde voelen.
I Am Sober is een gratis app waarmee je weer wat controle op je eigen leven terugkrijgt.