Dlaczego podczas zdrowienia z uzależnienia czuję tyle złości?

Ktoś źle układa naczynia w zmywarce, samochód zajeżdża Ci drogę albo telefon zawiesza się po raz trzeci — i nagle ogarnia Cię wściekłość.

Zdecydowanie większa, niż uzasadnia sytuacja. Mija, a potem nadchodzi druga fala: poczucie winy i cicha obawa, że trzeźwienie miało Cię uspokoić, a nie sprawić, że masz krótszy lont. 

Jeśli ostatnio tak się czujesz, weź oddech. Nie robisz niczego źle w swoim procesie zdrowienia.

U wielu osób w tym okresie pojawia się złość, choć nie u wszystkich, i rzadko ma tylko jedną przyczynę. Dobra wiadomość jest taka, że możesz nauczyć się z nią pracować. Zaczyna się to od jednej niewielkiej umiejętności: zauważenia złości odrobinę wcześniej niż zwykle, aby zyskać chwilę na wybór tego, co stanie się dalej.

Poniżej znajdziesz możliwe źródła złości, plan działania na moment, kiedy się pojawi, oraz wskazówki, po których poznasz, że czas poszukać pomocy.

Skąd może brać się złość

Kilka zwyczajnych rzeczy często nakłada się na siebie. Tak po prostu wygląda życie na wczesnym etapie zdrowienia: stres, codzienna rutyna wywrócona do góry nogami, nieregularny sen i wszystko, co było z Tobą jeszcze przed tym wszystkim. 

Alkohol i inne substancje mogą również przez długi czas tłumić uczucia. Kiedy przestajesz ich używać, uczucia wracają, czasem bardzo wyraźnie. To możliwe czynniki. Nie oznaczają one jednak, że złość jest dowodem jakiejś ukrytej wady ani że picie musi wynikać z wypartej traumy. 

Rozdrażnienie po odstawieniu alkoholu

Rozdrażnienie może być elementem samego odstawiania alkoholu. Zamiast przedstawiać tu osobną oś czasu, przeczytaj nasz przewodnik o objawach odstawienia alkoholu — znajdziesz w nim informacje o tym, jak zwykle się pojawiają i jak długo zazwyczaj utrzymują się poszczególne objawy. 

Sen również często okazuje się ukrytym winowajcą. Niewystarczający sen sprawia, że każdy ma krótszy lont, a alkohol rzeczywiście wpływa na sen, dlatego warto przeczytać nasz artykuł o alkoholu i śnie — zwłaszcza jeśli zauważasz, że masz znacznie krótszy lont.

Czasem wczesny etap zdrowienia jest po prostu naprawdę irytujący — i to wystarczające wyjaśnienie. Wiedząc o tym i pamiętając, że z czasem to minie, możesz przygotować plan. Jeśli złość nie ustępuje, jest silna albo budzi lęk u Ciebie lub osób w Twoim otoczeniu, warto skorzystać z profesjonalnej oceny zamiast samodzielnie stawiać diagnozę.

Plan na moment, gdy pojawia się złość

Kiedy złość gwałtownie narasta, nie chodzi o idealną, wyważoną reakcję. Chodzi o stworzenie odrobiny przestrzeni, aby emocje mogły opaść, zanim powiesz lub zrobisz coś, co później będziesz chcieć cofnąć:

• Zauważ ją wcześnie. Naucz się rozpoznawać własne wczesne sygnały ostrzegawcze: ucisk w klatce piersiowej, zaciśniętą szczękę, podniesiony głos, uczucie tunelowego widzenia, kiedy reszta pomieszczenia jakby szarzeje.

• Przerwij na chwilę rozmowę. Nic nie musi zostać rozwiązane, gdy zalewają Cię emocje, a w takim stanie i tak niemal niczego nie da się rozwiązać dobrze.

• Bezpiecznie nabierz dystansu. Wyjdź na zewnątrz, przejdź do innego pomieszczenia albo trochę oddal się od tego, co wywołało złość.

• Zrób jedną uspokajającą rzecz. Zwolnij oddech, idź na krótki spacer, polej dłonie zimną wodą albo daj sobie kilka minut w samotności.

Jeśli „policz do dziesięciu i oddychaj” brzmi zbyt banalnie, by mogło coś zmienić, to zrozumiała reakcja. A jednak działa częściej, niż można by się spodziewać. W tej przerwie nie chodzi o liczenie. Chodzi o zyskanie sześćdziesięciu do dziewięćdziesięciu sekund, których potrzeba, by pierwszy przypływ złości osłabł, bo ten przypływ naprawdę mija, jeśli go nie podsycasz. 

Możesz jasno poprosić o taką przerwę: „Chcę dalej o tym rozmawiać, ale najpierw potrzebuję dziesięciu minut”. Prosisz o przerwę, aby rozmowa mogła prowadzić do czegoś konstruktywnego, a większość osób Ci jej udzieli.

Później

Gdy znów poczujesz spokój, zanotuj cztery rzeczy: sytuację, uczucie, swoją reakcję i to, co mogłoby pomóc następnym razem. Zrób to kilka razy, a zaczną wyłaniać się Twoje wzorce — konkretne osoby, pory i sytuacje, które wciąż rozpalają złość. Uwierz nam, będzie lepiej. 

 Jeśli korzystasz z I Am Sober (Jestem trzeźwy/a), pytania do refleksji są dobrym miejscem na takie zapiski. Społeczność jest pełna osób uczących się tej samej umiejętności, co pomaga w dni, gdy wydaje Ci się, że tylko Ty próbujesz przetrwać to siłą woli. Te sposoby radzenia sobie czerpią z materiałów SAMHSA dotyczących radzenia sobie ze złością.

Kiedy warto poszukać pomocy

Skontaktuj się ze specjalistą, jeśli złość pojawia się często, wydaje się naprawdę wymykać spod kontroli albo szkodzi Twoim relacjom. Wsparcie pomaga, a skorzystanie z niego nie oznacza, że każdy musi mieć terapeutę. Terapia to jedna z kilku dobrych dróg, obok grup wsparcia i zaufanych osób, które już stoją po Twojej stronie. Jedna zasada pozostaje niezmienna bez względu na źródło złości: jej odczuwanie jest ludzkie, ale nigdy nie usprawiedliwia grożenia komuś ani krzywdzenia kogokolwiek. Jeśli kiedykolwiek obawiasz się o własne bezpieczeństwo lub bezpieczeństwo innej osoby, potraktuj sytuację jako pilną i natychmiast poszukaj pomocy.

Często zadawane pytania

Czy złość jest częsta podczas zdrowienia? 

Tak, u wielu osób, choć nie u wszystkich. Zwykle jednocześnie działa więcej niż jedna przyczyna.

Jak długo utrzymuje się rozdrażnienie po odstawieniu alkoholu? 

Różnice między poszczególnymi osobami są tak duże, że podanie jednej liczby byłoby mylące. Przeczytaj nasz przewodnik o objawach odstawienia alkoholu — dowiesz się z niego, jak zwykle pojawiają się objawy. Skonsultuj się ze specjalistą, jeśli Twoje objawy są nasilone lub długo się utrzymują.

Co mogę zrobić, gdy złość wpływa na moje relacje? 

Skorzystaj z planu działania na ten moment, powiedz bliskim osobom, nad czym pracujesz, aby nie musiały się domyślać, i rozważ skorzystanie ze wsparcia, jeśli złość nadal wyrządza szkody.

Źródła: Materiały SAMHSA dotyczące radzenia sobie ze złością · NHS, zaburzenia związane z używaniem alkoholu