Γιατί είμαι τόσο θυμωμένος/η στην ανάρρωση από την εξάρτηση;

Κάποιος φορτώνει λάθος το πλυντήριο πιάτων, ένα αυτοκίνητο σου κλείνει τον δρόμο ή το τηλέφωνό σου κολλάει για τρίτη φορά και, από το πουθενά, εξοργίζεσαι.

Πολύ περισσότερο απ’ όσο δικαιολογεί η στιγμή. Περνάει, και μετά έρχεται το δεύτερο κύμα: οι ενοχές και η σιωπηλή ανησυχία πως το να είσαι νηφάλιος/α υποτίθεται ότι θα σε έκανε πιο ήρεμο/η, όχι πιο ευέξαπτο/η. 

Αν αυτό σου συμβαίνει τον τελευταίο καιρό, πάρε μια ανάσα. Δεν τα κάνεις λάθος στην ανάρρωσή σου.

Ο θυμός εμφανίζεται σε πολλούς ανθρώπους σε αυτή τη φάση, αν και όχι σε όλους, και σπάνια οφείλεται σε μία μόνο αιτία. Το καλό είναι ότι μπορείς να τον διαχειριστείς, και όλα ξεκινούν από μια μικρή δεξιότητα: να αντιλαμβάνεσαι τον θυμό λίγο νωρίτερα από ό,τι συνήθως, ώστε να έχεις μια στιγμή για να επιλέξεις τι θα κάνεις μετά.

Παρακάτω θα δεις από πού τείνει να προέρχεται ο θυμός, ένα σχέδιο για τη στιγμή που εμφανίζεται και πώς να καταλάβεις πότε είναι ώρα να ζητήσεις βοήθεια.

Από πού μπορεί να προέρχεται ο θυμός

Συχνά συσσωρεύονται ταυτόχρονα αρκετά συνηθισμένα πράγματα. Έτσι είναι απλώς η ζωή στα πρώτα στάδια της ανάρρωσης. Το άγχος, μια καθημερινότητα που έχει ανατραπεί, ο διακεκομμένος ύπνος και ό,τι ήδη κουβαλούσες πριν από όλα αυτά. 

Το αλκοόλ και άλλες ουσίες μπορούν επίσης να αμβλύνουν τα συναισθήματα για μεγάλο διάστημα και, όταν σταματάς, αυτά τα συναισθήματα επανέρχονται, μερικές φορές έντονα. Αυτοί είναι πιθανοί παράγοντες. Επίσης, δεν σημαίνουν ότι ο θυμός σου αποδεικνύει κάποιο κρυφό ελάττωμα ή ότι η κατανάλωση αλκοόλ οφείλεται οπωσδήποτε σε θαμμένο τραύμα. 

Ευερεθιστότητα ειδικά μετά τη διακοπή του αλκοόλ

Η ευερεθιστότητα μπορεί να αποτελεί μέρος της ίδιας της διακοπής του αλκοόλ. Αντί να παραθέσουμε εδώ ένα δεύτερο χρονοδιάγραμμα, δες τον οδηγό μας για τα συμπτώματα στέρησης αλκοόλ ώστε να μάθεις πώς τείνουν να εκδηλώνονται και πόσο διαρκούν συνήθως τα διάφορα συμπτώματα. 

Ο ύπνος είναι συχνά κι αυτός ο κρυφός ένοχος. Ο κακός ύπνος κάνει τους πάντες πιο ευέξαπτους, ενώ το αλκοόλ επηρεάζει πραγματικά τον ύπνο, γι’ αυτό το άρθρο για το αλκοόλ και τον ύπνο αξίζει να το διαβάσεις αν έχεις γίνει αισθητά πιο ευέξαπτος/η.

Μερικές φορές, τα πρώτα στάδια της ανάρρωσης είναι πράγματι εκνευριστικά, κι αυτή είναι επαρκής εξήγηση. Γνωρίζοντας αυτό —και ότι τελικά θα περάσει— μπορείς να καταστρώσεις ένα σχέδιο. Αν ο θυμός σου επιμένει, είναι έντονος ή τρομάζει εσένα ή τους γύρω σου, αξίζει να αξιολογηθεί από επαγγελματία αντί να κάνεις μόνος/η σου διάγνωση.

Ένα σχέδιο για τη στιγμή που εμφανίζεται

Όταν ο θυμός κορυφώνεται, ο στόχος δεν είναι μια τέλεια, απόλυτα μετρημένη αντίδραση. Ο στόχος είναι να δημιουργήσεις λίγο χώρο, ώστε η ένταση να πέσει πριν πεις ή κάνεις κάτι που θα ήθελες να πάρεις πίσω:

• Εντόπισέ τον νωρίς. Μάθε τα δικά σου πρώιμα προειδοποιητικά σημάδια. Σφίξιμο στο στήθος, σφιγμένο σαγόνι, ανεβασμένη φωνή, εκείνη η αίσθηση ότι βλέπεις μέσα από τούνελ και όλα τα άλλα στο δωμάτιο θαμπώνουν.

• Σταμάτησε προσωρινά την αλληλεπίδραση. Δεν χρειάζεται να λυθεί τίποτα όσο σε κατακλύζει ο θυμός — και σχεδόν τίποτα δεν λύνεται καλά σε αυτή την κατάσταση ούτως ή άλλως.

• Απομακρύνσου με ασφάλεια. Βγες έξω, πήγαινε σε άλλο δωμάτιο, βάλε λίγη απόσταση ανάμεσα σε εσένα και σε ό,τι πυροδότησε τον θυμό.

• Κάνε κάτι που σε ηρεμεί. Επιβράδυνε την αναπνοή σου, κάνε έναν σύντομο περίπατο, βάλε τα χέρια σου κάτω από κρύο νερό, μείνε λίγα λεπτά μόνος/η σου.

Αν το «μέτρα μέχρι το δέκα και ανάπνευσε» σου φαίνεται πολύ αδύναμο για να κάνει διαφορά, είναι εύλογη αντίδραση. Κι όμως, τυχαίνει να λειτουργεί πολύ συχνότερα απ’ όσο θα περίμενε κανείς. Το νόημα της παύσης δεν είναι το μέτρημα. Είναι να κερδίσεις τα εξήντα έως ενενήντα δευτερόλεπτα που χρειάζεται η πρώτη έξαρση θυμού για να χαλαρώσει τη λαβή της, επειδή αυτή η έξαρση πράγματι υποχωρεί αν δεν την τροφοδοτήσεις. 

Ένας απλός τρόπος να ζητήσεις δυνατά αυτή την παύση είναι: «Θέλω να συνεχίσουμε να μιλάμε γι’ αυτό, αλλά χρειάζομαι πρώτα δέκα λεπτά». Ζητάς ένα διάλειμμα ώστε η συζήτηση να μπορέσει να οδηγήσει κάπου χρήσιμα, και οι περισσότεροι άνθρωποι θα σου το δώσουν.

Μετά

Μόλις ηρεμήσεις ξανά, σημείωσε τέσσερα πράγματα: την κατάσταση, το συναίσθημα, πώς αντέδρασες και τι θα μπορούσε να βοηθήσει την επόμενη φορά. Κάν’ το μερικές φορές και θα αρχίσουν να φαίνονται τα δικά σου μοτίβα: οι συγκεκριμένοι άνθρωποι, ώρες και καταστάσεις που σε πυροδοτούν ξανά και ξανά. Πίστεψέ μας, τα πράγματα βελτιώνονται. 

 Αν χρησιμοποιείς το I Am Sober (Είμαι Νηφάλιος/α), οι προτροπές αναστοχασμού είναι ένα καλό μέρος για να κρατάς αυτές τις σημειώσεις, ενώ η Κοινότητα είναι γεμάτη ανθρώπους που μαθαίνουν την ίδια δεξιότητα — κάτι που βοηθά τις μέρες που είσαι πεπεισμένος/η ότι μόνο εσύ προσπαθείς να αντέξεις με τα δόντια σφιγμένα. Αυτές οι ιδέες διαχείρισης βασίζονται στους πόρους της SAMHSA για τη διαχείριση του θυμού.

Πότε να ζητήσεις βοήθεια

Απευθύνσου σε έναν επαγγελματία αν ο θυμός είναι συχνός, νιώθεις ότι πραγματικά ξεφεύγει από τον έλεγχό σου ή βλάπτει τις σχέσεις σου. Η υποστήριξη βοηθά, και το να τη ζητήσεις δεν σημαίνει ότι όλοι πρέπει απαραίτητα να έχουν θεραπευτή. Η ψυχοθεραπεία είναι μία καλή επιλογή ανάμεσα σε αρκετές, μαζί με τις ομάδες και τους ανθρώπους εμπιστοσύνης που ήδη βρίσκονται στο πλευρό σου. Ένα πράγμα παραμένει αδιαπραγμάτευτο, ό,τι κι αν τροφοδοτεί τον θυμό: το να τον νιώθεις είναι ανθρώπινο, αλλά ποτέ δεν δικαιολογεί να απειλήσεις ή να βλάψεις κάποιον. Αν ποτέ ανησυχείς για τη δική σου ασφάλεια ή κάποιου άλλου, αντιμετώπισέ το ως επείγον και ζήτησε αμέσως βοήθεια.

Συχνές ερωτήσεις

Είναι συνηθισμένος ο θυμός στην ανάρρωση; 

Ναι, για πολλούς ανθρώπους, αν και όχι για όλους, και συνήθως οφείλεται σε περισσότερες από μία αιτίες που δρουν ταυτόχρονα.

Πόσο διαρκεί η ευερεθιστότητα μετά τη διακοπή του αλκοόλ; 

Διαφέρει τόσο πολύ από άνθρωπο σε άνθρωπο, ώστε οποιοσδήποτε συγκεκριμένος αριθμός θα ήταν παραπλανητικός. Δες τα συμπτώματα στέρησης αλκοόλ για να μάθεις πώς τείνουν να εκδηλώνονται τα συμπτώματα και συμβουλεύσου έναν επαγγελματία αν τα δικά σου είναι έντονα ή επιμένουν.

Τι μπορώ να κάνω όταν ο θυμός επηρεάζει τις σχέσεις μου; 

Εφάρμοσε το σχέδιο για τη στιγμή της έντασης, πες στους κοντινούς σου ανθρώπους πάνω σε τι δουλεύεις ώστε να μη χρειάζεται να μαντεύουν και σκέψου να ζητήσεις υποστήριξη αν συνεχίζει να προκαλεί βλάβη.

Πηγές: Πόροι της SAMHSA για τη διαχείριση του θυμού · NHS, Διαταραχή χρήσης αλκοόλ