Alkolizm ve Alkol Kullanım Bozukluğu

Alkolizm Nedir?

Alkolizm, alkol sorunu yaşayan biri için kullanılan tıbbi olmayan bir terimdir. Alkol Kullanım Bozukluğu (AUD), alkol bağımlılığı veya alkole fiziksel bağımlılık yaşayan kişilere sağlık uzmanları tarafından konan bir tanıdır. AUD, “kompulsif alkol kullanımı, alkol alımı üzerindeki kontrolün kaybı ve alkol kullanılmadığında olumsuz bir duygusal durumla karakterize, kronik ve nükseden bir beyin hastalığıdır” NIAAA.NIH.gov.

AUD gelişimine katkıda bulunan genetik etkenler ve kullanılan terminolojinin zaman içindeki değişimi göz önüne alındığında, aşağıda alkolizmin kısa bir zaman çizelgesi yer alıyor.

Alkolizm Ne Zaman Bir Sorun Olarak Tanımlandı?

C.W. Hufeland 1819'da, “alkolizm” teriminden önce kullanılan “dipsomani” terimini ortaya attı. Dipso, Yunancada “susuzluk” anlamına gelen bir sözcükten geliyordu. Hufeland bu terimi özellikle alkollü içeceğe yönelik kronik isteği tanımlamak için kullandı.

Magnus Huss, alkol tüketiminin olumsuz ve sistematik yan etkilerini tanımlamak için “alkolizm” terimini ilk kez 1849'da kullandı.

Alkolizm Hastalığı ve Alkol Bağımlılığı Sendromu

Amerikan Tabipler Birliği (AMA) 1956'da alkolizmi bir hastalık ilan etti. Ancak Dünya Sağlık Örgütü (WHO), hastalığı tam olarak belirtmediği için alkolizmin kusurlu bir terim olduğunu söyleyerek 1979'da AMA ile aynı görüşte olmadığını açıkladı. Adsız Alkolikler'in kurucularından biri bile bunun kusurlu bir terim olduğunu belirterek şöyle dedi: “Alkolizme hiçbir zaman hastalık demedik, çünkü ayrı bir hastalık varlığı değildir… Ona bir rahatsızlık veya illet dedik.” (McGovern, Thomas. Alcohol Problems in the United States: Twenty Years of Treatment Perspective. 2002.)

Bunun sonucunda WHO, 1979'da “alkol bağımlılığı sendromu” terimini seçti.

Alkolizm ve Alkol Kullanım Bozukluğu

Ancak 1980'lerde, psikoloji ve psikiyatride dünya çapında en yaygın kullanılan standart olan Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı (DSM), “alkolizm” kavramını “alkol kötüye kullanımı” ve “alkol bağımlılığı” olarak ikiye ayırdı. Alkol kötüye kullanımı, tekrarlayan olumsuz sonuçlara rağmen alkolün tekrar tekrar kullanılması olarak tanımlandı. Alkol bağımlılığı ise kontrol edilemeyen şiddetli isteklerin ve yoksunluğun eşlik ettiği alkol kötüye kullanımı olarak kabul edildi.

DSM-5, 2012'de yayımlandı. Önemli değişikliklerden biri, alkol kötüye kullanımı ile alkol bağımlılığının farklı şiddet düzeyleri bulunan “Alkol Kullanım Bozukluğu” (AUD) adlı tek bir durum altında birleştirilmesiydi.

Alkol Kullanım Bozukluğunun Tanılanması

DSM-5, Alkol Kullanım Bozukluğuyla ilişkili 11 belirti listeledi. Kişilere genellikle son 12 ay içinde bu belirtilerin bir bileşimini yaşadıklarında AUD tanısı konur.

1. Tüketilen alkol miktarını sınırlayamamak.

2. Amaçlanandan daha fazla veya daha uzun süre alkol içmek.

3. Aşırı içmenin yol açtığı hastalık veya rahatsızlık.

4. İçme düşünceleri veya içme isteği nedeniyle odaklanamamak.

5. Sağlık sorunları, depresyon ve hafıza kaybı gibi tekrarlayan olumsuz etkilerin farkında olunmasına rağmen içmek.

6. İşi kaybetmek, üretkenlikte düşüş veya okul performansında gerileme.

7. Sarhoşluk nedeniyle riskli, tehlikeli veya zarar verici durumlarda bulunmak.

8. Bir zamanlar önemli görülen hobilere veya etkinliklere katılma motivasyonunun azalması.

9. Artan tolerans nedeniyle düzenli olarak daha fazla alkol tüketmek.

10. Arkadaşlarla, aileyle ve ilişkilerde sorunlara yol açmasına rağmen içmeye devam etmek.

11. Yoksunluk belirtileri yaşamak.

DSM, AUD yaşayan kişinin durumunu hafif, orta veya şiddetli olarak da sınıflandırır. Yukarıdaki belirtilerden 2-3'ünü 12 aylık bir dönemde yaşarsan hafif AUD; 4-5 belirti yaşarsan orta, 6 veya daha fazlasını yaşarsan şiddetli AUD olarak kabul edilir.