Metamfetamin ve Kaygı

Amerika Birleşik Devletleri'nde metamfetamin kullanımı son birkaç yıldır artmaktadır. Bu uyuşturucuyu kullanmaya başlayan kişilerin sayısı artmakla kalmamış, madde artık daha saf olduğu için daha tehlikeli ve bağımlılık yapıcı hâle de gelmiştir. Metamfetaminin saflığı 2010'da yalnızca %10 iken 2014'te yapılan testlerde %75 olarak ölçülmüştür. Metamfetamin kullanımından ölen kişilerin oranı artmaktadır; bu nedenle mümkün olduğunca erken ayıklığa ulaşmak son derece önemlidir. Ayıklığa giden yol göz korkutucu görünebilse de ayıklığın getirdiği ödülleri tarif etmeye kelimeler yetmez. Hem hâlen metamfetamin kullananların hem de maddeden detoks sürecinde olanların metamfetaminin bedenlerini nasıl etkilediğine dair birçok sorusu olabilir. Metamfetamin hem fiziksel hem zihinsel sağlığı olumsuz etkiler. Bu yazıda metamfetaminin kaygı üzerindeki etkisi ele alınacaktır.

Metamfetamin kaygımı nasıl etkiler?

Metamfetaminin kaygıyı tam olarak nasıl etkilediğini gösteren az sayıda araştırma vardır. Bununla birlikte çeşitli çalışmalar ikisi arasında güçlü bir bağlantı olduğunu göstermiştir. Uzun süreli metamfetamin kullanımının hem kaygı bozukluklarına neden olduğu hem de önceden kaygı sorunu yaşayan kişilerde belirtileri kötüleştirdiği görülmüştür. Bunun nedeni büyük olasılıkla metamfetamin kullanımı sırasında beyinde salınan kimyasallardır. Bir kişi metamfetamin kullandığında beyinde serotonin dâhil birçok kimyasal aniden salınır. Serotonin ruh hâlinin düzenlenmesinden doğrudan sorumludur. Metamfetaminin yoğun etkisi altındaki kişilerin coşku hissetmesinin nedenlerinden biri budur. Ancak beyin büyük miktarda kimyasalla dolduğunda bunları daha sonra yeniden emmekte zorlanır. Bu nedenle metamfetamin kullanan kişilerin, maddenin yoğun etkisi altında olmadıklarında serotonin düzeyleri düşüktür. Serotonin eksikliği hem kaygıya hem depresyona neden olur.

Bu, normal kaygıdan farklı mıdır? Farklıysa nasıl?

Bir kişinin metamfetaminin yoğun etkisi altındayken yaşadığı hisler, kaygı atağı sırasındaki hislere benzer. Bunlar arasında kalp hızında artış ve hızlanan düşünceler yer alır. Sonuçta bir kişinin kaygısına metamfetaminin yol açmış olmasıyla, önceden var olan kaygısının metamfetamin kullanımı nedeniyle şiddetlenmiş olması arasında fark yoktur. Gerçek şu ki metamfetamin ile kaygı yakından bağlantılıdır ve metamfetamin kullanan çok az kişi kaygı hislerinden tamamen etkilenmez.

Metamfetamin yoksunluğu kaygımı nasıl etkiler?

Kaygı, metamfetamin kullanımından kaynaklanan yoksunluğunen yaygın yan etkilerinden biridir. İnsanların çoğu bunu yaşar. Kaygının metamfetamin kullanımının bir sonucu mu yoksa insanların uyuşturucuyu kullanmaya başlamasının bir nedeni mi olduğu hakkında az araştırma yapılmıştır. Bununla birlikte metamfetamin kullanan kişilerin %40'ından fazlasında kaygı bozukluğu olduğu bildirilmiştir. Metamfetamin detoksu sırasında kaygı düzeyi hafiften şiddetliye kadar değişebilir; şiddetli kaygı oldukça nadirdir. Daha önce metamfetamin kullanan kişilerin çoğu, kaygının bıraktıktan sonraki ilk birkaç hafta en kötü düzeyde olduğunu ve en yüksek kaygı düzeyinin yaklaşık 25. günde yaşandığını bildirir.

Ayıklık döneminde kaygım ne zaman azalmaya başlar?

Bu sorunun kolay bir yanıtı yoktur. Kalıcı kaygı bozukluğu olmayan kişilerde ayıklık dönemindeki kaygı birkaç ay içinde azalabilir. Daha önce metamfetamin kullanan kişilerin çoğu, ayıklığın altıncı ayından itibaren kaygılarının önemli ölçüde azaldığını belirtir. Ancak kaygı bozukluğu yaşayan kişilerin bu hisleri daha uzun süre yaşayabileceğini unutma. Kaygı bozukluğun olabileceğini düşünüyorsan doktorunla konuşman en iyisidir. Doktorun terapi veya hafif etkili ilaç tedavisi önerebilir.

Kaygımı azaltmak için neler yapabilirim?

Kaygı herkesin zaman zaman yaşadığı bir duygudur. İnsanlar bir durum nedeniyle stresli veya endişeli olduğunda kalp hızında artış, avuç içlerinde terleme ve diğer tipik kaygı belirtilerini yaşayabilir. Kaygı bozukluğu olmayan kişilerde bu his genellikle oldukça çabuk geçer. Kaygı bozukluğu yaşayan veya metamfetamin detoksu sürecinde olan kişilerde ise kaygı daha sürekli olabilir. Bununla birlikte kaygıyı hafifletmeye yardımcı olabilecek çeşitli yöntemler vardır. Kaygını azaltmanın en etkili yollarından bazıları şunlardır:

• Derin nefes egzersizi yap: Derin diyafram nefesi, kaygı duygularının ortaya çıktığı sempatik sinir sisteminden duyguların daha sakin olduğu parasempatik sinir sistemine geçişi tetikleyebilir.

• Egzersiz yap: Egzersiz yapmak kaygı duygularıyla mücadele eden endorfinlerin salınmasını sağlar.

• Kafeinden kaçın: Kafein merkezi sinir sistemini uyarır ve kaygı hissini tetikleyebilir.

• Yeterince uyu: Vücudumuz yeterli REM uykusu alamadığında stres, kaygı ve depresyon hissedebiliriz.

• Rahatlatıcı etkinliklere zaman ayır: Yürüyüş yapmak, müzik dinlemek veya iyi bir kitap okumak vücudumuzu sakin tutmaya ve zihnimizi başka şeylere yöneltmeye yardımcı olabilir. Kendimize ve kendi hayatımıza odaklanmadığımızda bu ayrıntılar hakkında aşırı düşünemeyiz.

Metamfetaminin tehlikeli olduğuna hiç şüphe yoktur. Kilo kaybı ve dürtüsel davranışlara yol açarak fiziksel sağlığı olumsuz etkilemekle kalmaz, aynı zamanda düşük uyku kalitesine ve yüksek düzeyde kaygıya neden olur. Metamfetamin kullanan kişiler, maddenin beyinde dopamin ve serotonin salınımını tetiklemesiyle oluşan yoğun coşku hissi nedeniyle kullanır. Ancak bu his, maddenin bir kişide hem fiziksel hem zihinsel olarak yaratabileceği olumsuz etkilere değmez. Sen veya tanıdığın biri sorunlu metamfetamin kullanımı yaşıyorsa ayık olmak için çok geç değildir. Ayıklık bunaltıcı bir hedef gibi görünebilir; ancak ödüllendirici olduğuna seni temin ederiz. I Am Sober olarak amacımız, bağımlılık yaşayan kişilerin ihtiyaç duydukları yardımı aramalarına destek olmaktır. Ayıklık yolculuğunda yalnız olmadığını unutma. Birçok kişi metamfetamini bırakıp ayıklığa ulaşmıştır ve bugün mutlu, özgür bir yaşam sürmektedir. Sen de yapabilirsin!

Kaynaklar:

• https://www.healthline.com/health/chemical-imbalance-in-the-brain

• https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5403071/

• https://www.mentalhelp.net/articles/meth-addiction-and-mental-health-problems/

• https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3159418/

• https://www.psycom.net/serotonin